مقدمه

در راستای اجرای بند (۱-ب) اساسنامه مرکز مبنی بر تربیت نیروی انسانی متخصص و با هدف هدایت توانمندی‌های علمی دانشجویان به سمت حل مسائل راهبردی صنعت نفت، این آیین‌نامه جهت تبیین ضوابط حمایت مالی و بهره‌گیری از ظرفیت نخبگانی دانشجویان تدوین می‌گردد.

ماده ۱: اهداف و تعاریف

۱-۱- اهداف آیین‌نامه:

این آیین‌نامه با هدف ایجاد سازوکاری شفاف، عادلانه و نخبگانی جهت حمایت از دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران مستعد تدوین شده است. اهداف کلان آن عبارتند از:

الف) هدایت توانمندی‌های علمی نخبگان به سمت حل مسائل واقعی و اولویت‌دار صنعت نفت در حوزه‌های ایمنی فرآیند و مدیریت ریسک.

ب) تأمین و تربیت نیروی انسانی متخصص و کارآزموده جهت تقویت بنیه فنی صنعت نفت کشور.

ج) حمایت مالی از پژوهش‌های کاربردی و توسعه فناوری‌های نوین (نرم‌افزاری و سخت‌افزاری) در راستای پیشگیری از خسارات صنعتی.

د) تربیت و تعلیم نیروی متخصص در حوزه مدیریت ریسک و ایمنی فرآیند جهت فعالیت در مرکز.

۱-۲- تعاریف و اختصارات:

در این آیین‌نامه، واژگان ذیل در معانی مشروح مربوطه به کار می‌روند:

• دانشگاه: دانشگاه صنعت نفت.
• مرکز: مرکز مدیریت ریسک، ایمنی فرآیند و پیشگیری از خسارات.
• شورا: شورای راهبردی مرکز (مطابق با ساختار مصوب اساسنامه).
• شورای اجرایی مرکز: کارگروهی متشکل از رئیس دانشگاه (سرپرست شورا)؛ معاون پژوهش و فناوری دانشگاه؛ رئیس دانشکده نفت آبادان؛ نماینده رئیس دانشگاه؛ مدیر مرکز
• پژوهانه[1]: اعتبار مالی تخصیص‌یافته به یک طرح پژوهشی یا صنعتی مشخص که جهت پوشش هزینه‌های تحقیق و پیشبرد گام‌های عملیاتی به دانشجو پرداخت می‌شود.
• حمایت تحصیلی[2]: مبلغی بلاعوض که به صورت ماهیانه یا مرحله‌ای، صرفاً با ماهیت حمایتی و تحصیلی به دانشجویان برگزیده پرداخت می‌گردد.
• میثاق‌نامه همکاری: سندی رسمی که در آن شرایط حمایت، تعهدات علمی و عدم وجود رابطه استخدامی به تایید و امضای طرفین می‌رسد.

۱-۳- ماهیت حمایت‌ها:

تأکید می‌گردد کلیه پرداختی‌های موضوع این آیین‌نامه تحت عناوین “پژوهانه” یا “حمایت تحصیلی” بوده و از نظر حقوقی هیچ‌گونه ماهیت حق‌الزحمه، مزد یا حقوق استخدامی ندارد. این حمایت‌ها صرفاً بابت فعالیت‌های علمی-پژوهشی بوده و هیچ‌گونه تعهد استخدامی یا رابطه کارگری و کارفرمایی بین مرکز و متقاضی ایجاد نمی‌کند.

ماده ۲: شرایط داوطلبان و فرآیند گزینش نخبگانی

۲-۱– دامنه شمول و گروه‌های هدف:

متقاضیان بهره‌مندی از حمایت‌های این آیین‌نامه در دو گروه ذیل دسته‌بندی می‌شوند:

گروه الف (سرآمدان آموزشی): دانشجویان شاغل به تحصیل در مقاطع کارشناسی و تحصیلات تکمیلی

گروه ب (پژوهشگران تقاضامحور): دانشجویانی که پروپوزال (طرح‌نامه) آن‌ها در راستای رفع نیازهای فناورانه اعلام شده از سوی مرکز و یا دارای قرارداد همکاری با صنعت نفت باشد

۲-۲– شرایط عمومی:

متعهد بودن به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران

عدم سوءپیشینه کیفری و عدم محکومیت در کمیته انضباطی دانشگاه.

عدم اشتغال به کار قطعی (رسمی، پیمانی یا قراردادی) در سازمان‌های دولتی و نهادهای عمومی

۲-۳– نظام امتیازدهی و شاخص‌های اختصاصی (۱۰۰ امتیاز):

پذیرش نهایی متقاضیان منوط به کسب حداقل 75 امتیاز از مجموع شاخص‌های چهارگانه ذیل است که توسط شورای اجرایی مرکز ارزیابی می‌گردد:

• بخش اول: سوابق آموزشی (حداکثر ۳۰ امتیاز)
• معدل کل و ضریب اعتبار دانشگاه محل تحصیل (حداکثر ۱۵ امتیاز).
• کسب رتبه‌های برتر در کنکور سراسری یا المپیادهای علمی-دانشجویی (حداکثر ۱۰ امتیاز).
• تسلط به زبان انگلیسی تخصصی (ارائه مدارک معتبر معادل MSRT یا بالاتر) حداکثر ۵ امتیاز.(

• بخش دوم: سوابق پژوهشی و نوآوری (حداکثر 30 امتیاز)
• مقالات منتشر شده در نشریات معتبر (JCR) و کنفرانس‌های مرجع صنعت نفت (حداکثر ۱۰ امتیاز).
• تالیف، ترجمه کتاب تخصصی یا تدوین استانداردهای فنی و ایمنی (حداکثر ۱۰ امتیاز).
• ثبت اختراع داخلی/بین‌المللی یا کسب مقام در جشنواره‌های معتبر ملی (حداکثر ۱۰ امتیاز).

• بخش سوم: توانمندی مهارتی و فنی (حداکثر ۳۰ امتیاز)
• تسلط عملیاتی بر نرم‌افزارهای مرجع مدیریت ریسک و ایمنی فرآیند مانند ( PHAST, SAFETI) و ….. (حداکثر ۱۰ امتیاز).
• مهارت در برنامه‌نویسی و تحلیل داده‌های کلان (Python, MATLAB) و …… (حداکثر ۱۰ امتیاز).
• سابقه فعالیت تشکلاتی (به شرط ارائه تاییدیه از مرجع مربوطه و به ازای هر سال 5/2 امتیاز).

• بخش چهارم: مصاحبه فنی و عمومی (حداکثر ۱۰ امتیاز)
• سنجش تفکر تحلیلی، خلاقیت در حل مسئله و روحیه همکاری در پروژه‌های تیمی.

یادآوری: حمایت تحصیلی صرفا به دانشجویانی تعلق می‌گیرد که در سنوات مجاز (حداکثر 8 ترم برای کارشناسی و 4 ترم برای کارشناسی ارشد) تحصیلات خود را به اتمام رسانند.

۲-۴-  فرآیند اجرایی گزینش:

• انتشار فراخوان: اعلام عناوین طرح‌های مصوب و ظرفیت‌های پذیرش در درگاه اطلاع‌رسانی مرکز.
• غربالگری اولیه: بررسی مدارک و انطباق مستندات بارگذاری شده با شرایط ماده ۲-۳ توسط دبیرخانه مرکز.
• ارزیابی در شورای اجرایی: دعوت از داوطلبان واجد شرایط جهت شرکت در جلسات مصاحبه تخصصی و ارائه توانمندی‌ها.
• تصویب نهایی: بررسی نهایی و تعیین دانشجویان منتخب حمایت تحصیلی در شورای اجرایی مرکز. تنظیم صورت‌جلسه امتیازات و ابلاغ لیست پذیرفته‌شدگان نهایی توسط مدیر مرکز.

جدول 1– نظام امتیازبندی گزینش دانشجویان و پژوهشگران (موضوع ماده ۲)

ماده ۳: انواع حمایت‌های مالی و شیوه پرداخت

۳-۱- طبقه‌بندی حمایت‌ها:

حمایت‌های مالی مرکز در دو قالب اصلی زیر تعریف و تخصیص می‌یابد:

الف) حمایت همکاری پروژه[3]: ویژه دانشجویانی که در پروژه‌های صنعتی یا پیمان‌های پژوهشی مرکز به عنوان دستیار فعالیت می‌کنند.

ب) پژوهانه تشویقی پایان‌نامه[4]: اعتبار مالی یک‌باره یا مرحله‌ای که به دانشجویانِ دارای پروژه‌های منطبق با نیاز مرکز

۳-۲- سقف و مبالغ حمایت:

• میزان دقیق مبالغ بر اساس “ساعات همکاری”، “سطح تخصص مورد نیاز” و “بودجه مصوب طرح پژوهشی” توسط شورای اجرایی مرکز تعیین می‌گردد.
• مبنای محاسبه مبالغ، بر اساس مبالغ تعیین شده توسط بنیاد علم و معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری در همان سال مالی خواهد بود و میزان آن توسط شورای اجرایی مرکز تعیین خواهد شد.

۳-۳- فرآیند و زمان‌بندی پرداخت (مدل مرحله‌ای):

• مبالغ مرتبط با حمایت همکاری پروژه به صورت ماهانه و پس از تایید مجری پروژه پرداخت خواهد شد.
• در مورد حمایت پایان‌نامه تحصیلی؛ به منظور حصول اطمینان از پیشرفت کار، پرداخت‌ها الزماً به صورت مرحله‌ای و بر اساس مدل زیر انجام می‌شود:

۱. پیش‌پرداخت (قسط اول): حداکثر ۲۰ % از کل مبلغ، پس از امضای میثاق‌نامه و تایید برنامه زمان‌بندی.

۲. پرداخت‌های میان‌دوره (اقساط میانی): مجموعاً ۵۰ % از کل مبلغ، منوط به ارائه گزارش‌های پیشرفت کار و تایید ناظر علمی پروژه.

۳. تسویه نهایی (قسط آخر): ۳۰ % باقیمانده، پس از تحویل نهایی خروجی‌ها (گزارش، نرم‌افزار، مقاله یا مستندات فنی) و اخذ تاییدیه عدم بدهی از مرکز.

۳-۴- عدم تجمیع حمایت‌ها:

دریافت همزمان دو عنوان حمایت مالی از مرکز برای یک موضوع واحد ممنوع است. در صورت فعالیت دانشجو در بیش از یک پروژه، سقف مجموع پرداختی‌ها نباید از سقف مجاز تعیین شده توسط شورای راهبردی فراتر رود.

۳-۵- بازگشت منابع (استرداد):

در صورتی که پژوهشگر بدون عذر موجه و به تشخیص کمیته علمی-اجرایی، از ادامه همکاری انصراف داده یا در انجام تعهدات خود قصور ورزد، مرکز مجاز است از پرداخت اقساط باقیمانده خودداری نموده و در صورت لزوم، مبالغ پرداختی قبلی را طبق مفاد میثاق‌نامه مطالبه نماید.

۳-۶- کسورات قانونی:

با توجه به ماهیت “پژوهانه‌ای” و “حمایتی” مبالغ، این پرداختی‌ها مشمول کسر حق بیمه تأمین اجتماعی (کارگری) نمی‌باشند، اما کسورات قانونی احتمالی (مانند مالیات بر قراردادهای پژوهشی طبق قوانین جاری کشور) در صورت شمول، از مبلغ کل کسر خواهد شد.

ماده ۴: تعهدات پژوهشگر، مالکیت فکری و محرمانگی

۴-۱- تعهدات علمی و اجرایی:

الف) حضور و فعالیت: پژوهشگر متعهد است طبق برنامه زمان‌بندی مصوب، ساعات همکاری تعیین‌شده را به فعالیت‌های پژوهشی در محل مرکز یا سایت‌های عملیاتی (حسب نیاز پروژه) اختصاص دهد.

ب) گزارش‌دهی: ارائه گزارش‌های ادواری (ماهیانه/فصلی) از پیشرفت فعالیت‌ها به ناظر علمی الزامی است.

ج) کیفیت خروجی: پژوهشگر مکلف به رعایت استانداردهای علمی و فنی مورد تایید مرکز در تولید مستندات، کدها و گزارش‌ها می‌باشد.

۴-۲- مالکیت فکری :

الف) حقوق مادی: کلیه حقوق مادی ناشی از دستاوردهای علمی، اختراعات، نرم‌افزارها، پایگاه‌های داده و محصولات فناورانه حاصل از این حمایت، به صورت مطلق و دائمی متعلق به “دانشگاه صنعت نفت (مرکز مدیریت ریسک، ایمنی فرایند و پیشگیری از خسارات)” است.

ب) حقوق معنوی: حقوق معنوی پژوهشگر (ذکر نام به عنوان پدیدآورنده/نویسنده) در انتشارات علمی و ثبت اختراعات، مشروط به رعایت ضوابط مرکز، محفوظ خواهد بود.

ج) عنوان رسمی : در کلیه مقالات (ISI، علمی-پژوهشی و کنفرانس‌ها) و تولیدات علمی حاصل از این حمایت، ذکر نام مرکز به عنوان محل انجام پژوهش طبق فرمت مصوب دانشگاه الزامی است.

۴-۳- حفظ محرمانگی و امنیت داده‌ها :

الف) طبقه‌بندی اطلاعات: کلیه داده‌های صنعتی، نقشه‌ها، گزارش‌های حوادث و اسناد فنی که جهت انجام پژوهش در اختیار پژوهشگر قرار می‌گیرد، “محرمانه” تلقی شده و پژوهشگر حق اشتراک‌گذاری، کپی‌برداری یا انتشار آن‌ها را بدون مجوز کتبی مرکز (حتی پس از پایان دوره حمایت) ندارد.

ب) صیانت از داده: پژوهشگر موظف به رعایت پروتکل‌های امنیت شبکه و داده در فضای مرکز می‌باشد. هرگونه خروج غیرمجاز داده‌های خام صنعتی از مرکز، تخلف سنگین محسوب شده و موجب پیگرد حقوقی خواهد بود.

ج) تاییدیه انتشار: انتشار هرگونه مقاله یا گزارش در مجامع عمومی که از داده‌های مستقیم پروژه‌های صنعتی مرکز استفاده کرده باشد، منوط به اخذ تاییدیه کتبی از “کمیته صیانت از داده‌های مرکز” است.

۴-۴- اخلاق حرفه‌ای:

پژوهشگر متعهد به رعایت صداقت علمی و پرهیز از سرقت ادبی است. در صورت احراز هرگونه تخلف علمی، علاوه بر قطع فوری حمایت‌های مالی، مراتب جهت اتخاذ تصمیم به کمیته انضباطی دانشگاه ارجاع خواهد شد.

۴-۵- عدم تعارض منافع:

پژوهشگر متعهد می‌گردد در طول دوره حمایت، از انجام فعالیت‌های مشابه یا مشاوره‌ای برای شرکت‌های رقیب یا بخش‌هایی که دارای تعارض منافع با پروژه‌های جاری مرکز هستند، خودداری نماید.

ماده ۵: مزایای غیرمالی، تسهیلات و خاتمه همکاری

۵-۱- مزایای علمی و حرفه‌ای:

مرکز علاوه بر حمایت‌های مالی، در راستای توانمندسازی نخبگان، تسهیلات ذیل را فراهم می‌نماید:

الف) گواهی همکاری تخصصی: صدور گواهی رسمی فعالیت در پروژه‌های صنعتی مرکز (معادل سابقه کار پژوهشی) جهت تقویت رزومه حرفه‌ای پژوهشگر.

ب) توصیه‌نامه نخبگانی: صدور توصیه‌نامه کتبی از سوی مدیریت مرکز برای پژوهشگران برتر جهت ارائه به مراجع علمی داخلی و بین‌المللی یا سازمان‌های استخدامی.

ج) اولویت در پروژه‌های آتی: ایجاد حق تقدم برای پژوهشگران ممتاز جهت همکاری در پروژه‌های کلان مشاوره و R&D مرکز در آینده.

د) تسهیل بازدیدهای صنعتی: اولویت‌بخشی به پژوهشگران جهت حضور در دوره‌های کارآموزی پیشرفته، بازدید از مجتمع‌های پالایشی و پتروشیمی و واحدهای عملیاتی طرف قرارداد با مرکز.

۵-۲- تسهیلات رفاهی و زیرساختی:

فراهم نمودن فضای کار اشتراکی ، دسترسی به کتابخانه تخصصی، پایگاه‌های داده و نرم‌افزارهای تحت لیسانس مرکز در طول دوره همکاری.

۵-۳- شرایط خاتمه همکاری:

همکاری موضوع این آیین‌نامه در حالات ذیل خاتمه می‌یابد:

الف) پایان موضوع قرارداد: اتمام موفقیت‌آمیز پروژه و تایید نهایی خروجی‌ها توسط ناظر علمی.

ب) انصراف ارادی: اعلام انصراف کتبی پژوهشگر حداقل یک ماه قبل از ترک همکاری (منوط به تعیین تکلیف مراحل انجام‌شده).

ج) قصور در تعهدات: تشخیص عدم کفایت علمی یا عملیاتی پژوهشگر توسط هیئت رئیسه.

د) تخطی از محرمانگی: نقض بندهای ماده ۴ (مالکیت فکری و محرمانگی) که منجر به قطع آنی حمایت و پیگرد قانونی می‌گردد.

هـ) فراغت از تحصیل یا انصراف از تحصیل: با توجه به ماهیت دانشجویی حمایت‌ها، در صورت خروج دانشجو از وضعیت اشتغال به تحصیل (مگر در موارد خاص با تایید مرکز)، وضعیت حمایت مالی مورد بازنگری قرار می‌گیرد.

۵-۴- حل اختلاف:

در صورت بروز هرگونه اختلاف در تفسیر یا اجرای مفاد این آیین‌نامه و میثاق‌نامه‌های تابعه، نظر «شورای راهبردی مرکز» به عنوان مرجع حکمیت، قطعی و لازم‌الاجرا خواهد بود.

۵-۵- تصویب و اعتبار:

این آیین‌نامه در ۵ ماده تدوین شده و پس از تصویب در شورای اجرایی مرکز و تایید نهایی ریاست دانشگاه صنعت نفت، از تاریخ ابلاغ لازم‌الاجرا می‌باشد.